Görme Engelliler İçin İnternet Kütüphanesi

Boğaziçi Üniversitesi Görme Engelliler Teknoloji Merkezi (GETEM) tarafından tasarlanan internet kütüphanesi projesi, görme engellilerin bilgi kaynaklarına erişimini sağlamayı amaçlamaktadır. Bu proje (Türkiye’de sayıları 400 bin civarında olan) görme engellilerin yanı sıra, diğer tür engeli gereği basılı (“printed”) kaynaklardan sınırsızca faydalanamayan (felçli, dyslexic) bireyleri de kapsamaktadır. Kütüphanede bulunacak yayınlar ağırlıklı bir şekilde Türkçe ve İngilizce’den oluşacaktır. Kütüphanede hikaye-roman-şiir türü kitapların yanısıra Türkiye Üniversitelerinde okutulmakta olan ders malzemesi (kitap-makale-ders notu) ile kimi ders ve konferansların kayıtları ve ilave olarak bilimsel makale-kitap bulunacaktır. (Böylelikle, mekan olarak üniversitesinden ayrı bulunmak durumunda kalan—sporcu gibi—öğrenciler de yararlanabilcektir.)
Kütüphanede, ayrıca, günlük gazete ve haftalık/aylık dergi yazılarına linkleme yapılacaktır. Kütüphane, on-line olarak görme özürlülere hizmet veren yurtdışındaki kütüphanelere de bağlantı içinde olacaktır. Yukarıda belirtilen amaca yönelik olarak; internet kütüphanesinde yeralacak kitap, dergi ve diğer materyaller metin, ses (bilgisayar ve insan sesi) ve DAISY (metin + insan sesi) formatlarında yer alacaktır. İlgili materyaller bilgisayar ekranını seslendiren özel programlar aracılığıyla dinlenebileceği gibi, bilgisayar ekranında yeralan yazıyı anında kabartma yazıya çeviren cihazlar (“refreshable braille”) aracılığıyla da kabartma yazıyı bilenler tarafından okunabilecektir. Bunun yanında, sesli veriler CD’lere ya da MP3’lere kaydedilerek taşınabilir CD çalarlar ya da MP3 aracılığıyla da dinlenebilir hale gelecektir. Proje çerçevesinde verilecek hizmet ihtiyaç sahiplerine üniversiteler ve yerel yönetimler eliyle ulaştırılacaktır. Buna paralel olarak, diğer kurum-kuruluşlar (örneğin, Eğitim Gönüllüleri Vakfı’nın birimleri, görme özürlülere yönelik eğitim veren okullar, vs.) ve bireyler isterlerse internet kütüphanesine üye olabileceklerdir. Proje, GETEM koordinasyonunda sürdürülmekte olup, Boğaziçi Üniversitesi ve dış donörlerin katkılarıyla gerçekleştirilmektedir. Projenin Nisan ayı sonunda deneme faaliyetlerine başlaması hedeflenmekte olup yaklaşık iki aylık deneme süresi sonunda yaygın kullanıma geçecektir.
Kütüphaneye erişim için kullanıcı tarafında üzerinde konuşma programlarının yüklü olduğu bilgisayarlar ile metni kabartma yazıya çeviren cihazların bulunması gerekmektedir. Kimi üniversite ve belediyelerde ve az sayıdaki dernek-vakıf-kişide bu imkanlar halihazırda bulunmaktadır. GETEM, bu imkandan yararlanmak isteyen birimlere hard ve software kullanımı konusunda eğitim sağlayacak ve bunların temininde aracılık yapacaktır. http://www.getem.boun.edu.tr Ürünler
Görme engellilerin bilgisayarı kullanabilmeleri için bilgisayar ekranını seslendiren, büyüten ve kabartmaya çeviren çeşitli yazılım ve donanım ürünleri vardır.Aynı zamanda görmeyenlerin kullanabileceği şekilde geliştirilmiş optik karakter tanıma programları mevcuttur.Aşağıda bunlarla ilgili özet bilgi bulabilirsiniz. Ekran okuyucular : Ekran erişim yazılımları görmeyen bir kişiye bilgisayar ekranındaki text materyaline erişimi olanaklı hale getirir.Tüm Windows işletim sistemleri : Windows 95,98,ME,NT, 2000, ve XP erişilebilirdir.Üzerinde OSX 10.4 (Tiger) Voice Over Technology işletim sistemleri bu şekilde erişebilirlerdir.Ayrıca Linux sistemler erişilebilir ancak daha deneyimli kullanıcılır tarafından erişilebilir hale getirilmesi gerekmektedir.Bazı programlar şunlardır ; Jaws for Windows,Hal and Hal Professional,Voice Over. Kabartma Ekran Cihazları : Kabartma ekran cihazları,bilgisayar ekranında görünen bilgileri elektronik olarak yükselen ve alçalan pinlerin yardımıyla kabartma alfabesini nokta karakterlere dönüştüren bir alettir. Bazı aletler şunlardır ; Braille Star serisi ürünler,PAC Mate Portable Braille Display. Kabartma Yazıcılar : Bu kabartma yazıcılar küçük bir sayfadaki dökümanlardan büyük dergi ve kitap şeklindeki dökümanı kabartma olarak basma özelliğine sahiptir.Bazı kabartma yazıcılar ; Bookmaker Braille Printer,Braille Express,Index serisi yazıcılar.
Optik Karakter Tanıyıcı Programlar : Basılı yazı donanım cihazları,tarama temelinden oluşan ,optik karakter tanıyıcı yazılımından ve text-to-speech yazılımından oluşan tek başına bir aygıttır.Text kalitesine göre,basılı malzeme taranır ve sesli metne dönüştürülür.Bazı programlar şunlardır ; Extreme Reader,Ovation,Portset ve SARA.

ENGELLEKTÜEL DERGİSİ DÖRDÜNCÜ SAYI   Başyazı-Engellektüel Bir Yaşında   Mercek-Sürücüler Beyaz Bastonu Ne Kadar Tanıyor?   İlk Görme Engelli Milletvekili Lokman Ayva   Arzu Acar'la Bir Dirhem Yansıma   Günümüzün Beethovenleri   Görmezler Nasıl Satranç oynar?   Engellektüel Yılın Annesini Onore Etti   Engelliler Araştırması   Görme Engelli Tıp Doktoru:Özer Şimşek   GETEM-İnternet Kütüphanesi   Onlar da Üretiyor!   Çizgice