Standart Kurallar

Birleşmiş milletler genel kurulunun 20 Aralık 1993 tarihinde yapılan 48.toplantısında 48/96 sayılı kararla kabul edilen "sakatlar için fırsat eşitliği konusunda standart kurallar"kabul edilmiştir.Engellilere yönelik en önemli uluslar arası belgelerden biri olan ve kısaca Standart kurallar diye adlandırılan bu belgenin bilinçlendirme,eğitim ve istihdam başlıklarını sizlerle paylaşmak istiyorum.

Sakatlar için fırsat eşitliği konusunda standart kurallar
Kural 1:Bilinçlendirme
Devletler; Bu koonumdan sorumlu makamların mevcut programları ve hizmetleri içeren yeni bilgileri,sakatlara ve ailerine,sakatlık alanında uzman kişilere yaymalarını sağlamalıdırlar.
Devletler; sakatlar ve sakatlarla ilgili hareket  tarzlarına ilşikin belgelendirme kampanyalrını ve kampanyalar içerisinde sakatların diğer insanlarla aynı haklara sahip olduklarını ve de  tam katılımlarına mani olan tüm engelleri ortadan kaldıracak kararların alınması gerektiği mesajını verecek şekilde başlatmalı ve bunları desteklemelidir.
Devletler;milli eğitim programlarının her yönüyle tam katılım ve eşitlik prensibini yansıtıyor olmasını temein etmelidirler.
Devletler;sakatlarla ilgili kanunları içeren halka yönelik öğretim programlarına katılmaları için sakatları,aileleri ve kuruluşları davet etmelidirler.
Devletler;özel sektördeki sakatlarla ilgili faaliyetleri kapsayan girişimleri desteklemelidirler.
Devletler;sakatların sahip oldukları haklar ve potansiyelleri konusunda bilinçlendirilmelerine yönelik programları başlatmalı ve bunları yoğunlaştırmalıdırlar.Özgüvenlerinin artırılması ve yetki verilmesi sakatların kendileri için uygun olan fırsatlardan yararlanmalarına yardımcı olacaktır.
Bilinçlendirme, sakat çocukların eğitiminde ve rehabilitasyon programlarında önemli bir yer tutmalıdır.Bilinçlendirmenin yaygınlaştırılması için tüm çocukların eğitimleri ile öğretmen ve uzman eğitimlerinde bu konu öğretimin ayrılmaz bir parçası olmalıdır.
Kural 6:Eğitim
Devletler;sakatlara,bir bütün halinde ve herkesle aynı haklara sahip olacak şekilde ilk, orta  ve yüksek eğitim prensibini kabul etmeli ve sakatların eğitim milli eğitim sistemlerinin ayrılmaz bir parçası olmasını garanti altına almalıdırlar.
Sakatların eğitilmesinden uzman eğitimciler sorumlu tutularak, milli eğitim sistemlerinin hazırlanması, müfredat programlarının geliştirilmesi ve okulların organize edilmesinde sakatlarla ilgili eğitimin bunları tamamlayan unsur olması sağlanmalıdır.
Ortaokullardaki eğitim sistemi, tercümanlık hizmetleri ile diğer yardımcı servisler şartını koşul olarak getirmelidir.Farklı türdeki sakatların ihtiyaçlarını karşılamak için organize edilmiş yardım servisleri kurulmalı ve tam ulaşılabilirlik sağlanmalıdır.Ailelerden oluşan gruplar ve sakatlarla ilgili kuruluşlar, eğitim sürecinin her safhasında yer almalıdır.
Devletler;sakatlar ve sakatlarla ilgili hareket tarzlarına (politikalarına) ilişkin bilgilendirme kampanyalarını ve bu kampanyaların içerisinde, sakatların diğer insanlarla aynı haklara sahip olduklarını ve de tam katılımlarına mani olan tüm engelleri ortadan kaldıracak kararların alınması gerektiği mesajını verecek şekilde başlatmalı ve bunları desteklemelidir.
İşveren olarak Devletler;sakatların  kamu sektöründe istihdam edilelebilmelerini sağlayacak uygun çalışma şartlarını oluşturmalıdırlar.
Özel ve resmi olmayan sektörlerdeki eğitim ve istihdam programlarında sakatların da kapsam içine alınmasını sağlayacak önlemler yasallaştırılmalıdır.
Eğitim ve istihdam olanaklarını, boş zaman yaratmayı, part time çalışmayı,iş paylaşımını, kendi namı hesabına çalışmayı ve refakatçiler bulunmasını sağlayacak önlemlerin alınması sırasında,Devletler, işçi sendikaları ve işverenler,sakatlarla ilgili kuruluşlarla işbirliği içerisinde birlikte çalışmalıdırlar.
Eğitimin zorunlu olduğu ülkelerde,en ağır biçimde sakatlıkları olanları da kapsam içine alacak şekilde, her türden ve her seviyede sakatlıkları olan kız ve erkek çocuklarına eğitim şartı getirilmelidir.
Aşağıdaki gruplara özel ihtimam gösterilmelidir:
a)Çok küçük sakat bebeklere
b)Okul öncesi çağındaki sakat çocuklara,
c)Sakat olan yetişkinlere,özellikle de kadınlara,
Orta öğrenimde sakatlar için konulan eğitim hükümlerinin intibak ettirilmesi için Devletler:
a)Çok geniş bir toplum kitlesi tarafından anlaşılan ve okul seviyesinde kabul edilen açık olarak belirlenmiş bir politikaya sahip olmalıdırlar;
b)Müfredat programının esnekiğine,buna eklentiler yapabilmesine ve bunların adaptasyonuna imkan tanımalıdırlar.
c)Kaliteli materyallerin kullanılması,öğretmenlere sürekli tekabül kursları verilmesi ve yardımcı öğretmenlerin yetiştirilmesi yolunda tüm gereksinimleri karşılamalıdırlar.
Birleştirilmiş eğitim ve topluma yönelik programlar,sakatlara maliyet etkinliği tahsilini ve eğitimini sağlama konusunda tamamlayıcı yaklaşımlar olarak görülmelidirler.Milli eğitim programları, toplumları sakatlara yerel eğitim verilmesini sağlamak için, kaynaklarını kullanmaları ve bunları geliştirmeleri yolunda teşvik etmelidirler.
Kural 7:istihdam
Devletler;sakatların en doğal haklarını özellikle istihdam alanında kullanmak zorunda oldukları prensibini kabul etmelidir.
İstihdam ile ilgili kanunların ve tüzüklerin, sakatlara karşı ayrım yapmayan ve sakatların istihdam edilmeleri yolunda engeller koymayan bir yapıda olmaları zorunluluğu vardır.
Devletlerin faaliyet programları:
a)Her türden sakatın kullanıp çalışabileceği özelliklere sahip işyerinin,binaların ve müştemilatının dizayn edilerek yapılmasını sağlayacak önlemleri:
b)Yeni teknolojilerin kullanılmasını; aletler ve donanımlar gibi yardımcı cihazların üretilmesinin ve geliştirilmesinin desteklenmesini ayrıca sakatların istihdam edilmelerine ve sürekli olarak çalışmalarına imkan verecek olan cihaz ve donanımların sakatlarca elde edilmesini kolaylaştıracak önlemleri almayı;
c)Uygun eğitim verilere,sakatların bunlara yerleştirilmesi ve de personel yardımı ile tercümanlık hizmetleri konusunda sürekli destek verilmesi hükmünü; kapsamalıdırlar.
Devletler;sakat işçilere karşı toplumdaki önyargılarını ve olumsuz tutumların yok edilerek, toplumun bilinçlendirilmesi yolunda kampanyalar başlatmalı ve bunları desteklemelidirler.
İşveren olarak Devletler; sakatların kamu sektöründe istihdam edebilmelerini sağlayacak uygun çalışma şartlarını oluşturmalıdırlar.
Özel ve resmi olmayan sektörlerdeki eğitim ve istihdam programlarında sakatlarında kapsam içine alınmasını sağlayacak önlemler yasallaştırılmalıdır.
Eğitim ve istihdam olanaklarını,boş zaman yaratmayı, part time çalışmayı, iş paylaşımını, kendi namı hesabına çalışmayı ve refakatçiler bulunmasını sağlayacak önlemlerin alınması sırasında, Devletler, işçi sendikaları ve işverenler, sakatlarla ilgili kuruluşlarla işbirliği içerisinde birlikte çalışmalıdırlar.
Hasan TATAR

Av.Hasan Tatar'ın diğer yazıları
 
Merhaba... 
Özürlüler Yasası 
Yasal Haklarımızı Bilelim
Sakat Hakları Bildirgesi
Standart Kurallar
Standart Kurallar-devam